با آغاز فصل سرما و بازگشایی مدارس و دانشگاه ها، نگرانی درباره افزایش ابتلا به عفونت های تنفسی در ایران بیشتر شده است. همزمان با گزارش افزایش موارد کووید ۱۹، متخصصان نسبت به گسترش آنفلوآنزای نوع A در هفته های آینده هشدار می دهند. قدرت انتقال بالای برخی زیرگونه های جدید کرونا نیز اهمیت رعایت اصول بهداشتی را افزایش داده است. در چنین شرایطی، شناخت راه های انتقال بیماری، توجه به علائم و محافظت از افراد آسیب پذیر می تواند به کاهش شیوع عفونت های تنفسی کمک کند.
افزایش موارد کرونا در ایران همزمان با بازگشایی مدارس
دکتر محمدرضا صالحی، متخصص بیماری های عفونی و رئیس مرکز تحقیقات مقاومت میکروبی دانشگاه علوم پزشکی تهران، با اشاره به روند بیماری های تنفسی اعلام کرده است که پس از شناسایی موارد جدید کووید ۱۹ در شهریور، انتظار می رفت با بازگشایی مدارس و دانشگاه ها، موارد ابتلا افزایش پیدا کند.
به گفته او، طی دو تا سه هفته گذشته روند افزایشی ابتلا و مراجعه بیماران به بیمارستان ها مشاهده شده است. افزایش رفت و آمد، حضور افراد در فضاهای بسته و تماس نزدیک میان دانش آموزان و دانشجویان می تواند زمینه انتقال عفونت های تنفسی را فراهم کند.
در چنین شرایطی، رعایت نکات بهداشتی در محیط های آموزشی اهمیت بیشتری پیدا می کند. تشخیص به موقع علائم و جلوگیری از حضور افراد بیمار در کلاس ها می تواند به کاهش انتقال بیماری کمک کند.
آیا آنفلوآنزای نوع A در آبان به اوج می رسد؟
براساس اظهارات این متخصص بیماری های عفونی، انتظار می رود با نزدیک شدن به هفته های سرد سال، گردش ویروس آنفلوآنزای نوع A افزایش پیدا کند. او با اشاره به تجربه سال های گذشته، احتمال داده است که ایران در اواخر آبان با اوج گیری آنفلوآنزا مواجه شود.
به گفته صالحی، آنفلوآنزای نوع B در تابستان شایع تر بوده است، اما انواع آنفلوآنزای نوع A می توانند قابلیت گسترش بیشتری داشته باشند. البته زمان دقیق اوج گیری بیماری به شرایط هر سال و میزان گردش ویروس وابسته است و پیش بینی مطرح شده به معنای قطعی بودن یک تاریخ مشخص نیست.
نکته مهم دیگر، احتمال تغییر سویه های آنفلوآنزا است. ویروس های آنفلوآنزا در طول زمان تغییر می کنند و این تغییرات می توانند بر الگوی انتشار بیماری و میزان تطابق واکسن با ویروس های در گردش اثر بگذارند. به همین دلیل، پایش ویروس ها و توجه به توصیه های بهداشتی در فصل شیوع اهمیت دارد.
زیرگونه های جدید کرونا چه نگرانی هایی ایجاد می کنند؟
کرونا همچنان می تواند باعث عفونت دستگاه تنفسی شود و ظهور زیرگونه های جدید، لزوم توجه به روند ابتلا را یادآوری می کند. صالحی با اشاره به گردش زیرگونه های ترکیبی اومیکرون گفته است که برخی از این زیرگونه ها قدرت انتقال بالایی دارند و می توانند علائم قابل توجهی در دستگاه تنفسی فوقانی ایجاد کنند.
با این حال، قدرت انتقال بالا به تنهایی به معنای شدیدتر بودن بیماری در تمام مبتلایان نیست. شدت علائم می تواند با عواملی مانند سن، وضعیت ایمنی بدن، بیماری های زمینه ای و سابقه واکسیناسیون ارتباط داشته باشد.
از آنجا که علائم کرونا و آنفلوآنزا ممکن است همپوشانی داشته باشند، تشخیص قطعی بیماری تنها براساس نشانه هایی مانند تب، سرفه یا گلودرد همیشه امکان پذیر نیست. در صورت بروز علائم شدید، بدتر شدن وضعیت عمومی یا وجود عوامل خطر، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
چگونه از انتقال کرونا و آنفلوآنزا در مدارس جلوگیری کنیم؟
مدارس و دانشگاه ها به دلیل حضور همزمان تعداد زیادی از افراد در فضای مشترک، می توانند در انتقال عفونت های تنفسی نقش داشته باشند. به همین دلیل، مدیریت محیط آموزشی و آموزش دانش آموزان و خانواده ها از اقدامات مهم برای کاهش شیوع بیماری است.
صالحی بر نقش مربیان بهداشت مدارس تاکید کرده و پیشنهاد داده است که آموزش های پیشگیرانه هم در کلاس ها و صفوف مدرسه و هم از طریق سامانه های مجازی در اختیار خانواده ها قرار گیرد.
مهم ترین اقدامات پیشگیرانه عبارت اند از:
ماندن در خانه هنگام بیماری: دانش آموزانی که علائم عفونت تنفسی دارند، در صورت امکان در خانه استراحت کنند و تا زمانی که وضعیتشان برای بازگشت به مدرسه مناسب نشده است، از حضور در کلاس خودداری کنند.
- تهویه مناسب کلاس ها: باز کردن پنجره ها در صورت امکان و تامین جریان هوای تازه می تواند به کاهش تجمع ذرات تنفسی در محیط کمک کند.
- استفاده از ماسک در موقعیت های لازم: ماسک به ویژه در فضاهای شلوغ و بسته یا هنگام بروز علائم تنفسی می تواند به کاهش انتقال کمک کند.
- شست وشوی مرتب دست ها: شستن دست ها با آب و صابون و پرهیز از لمس چشم، بینی و دهان با دست آلوده اهمیت دارد.
- کاهش تماس نزدیک: رعایت فاصله مناسب و پرهیز از تماس نزدیک با افراد بیمار می تواند احتمال انتقال عفونت را کاهش دهد.
- مدیریت فضای کلاس: تعداد دانش آموزان، نحوه چیدمان میزها و امکان تهویه باید به شکلی باشد که تماس نزدیک و تجمع در فضای بسته کاهش پیدا کند.
این اقدامات زمانی موثرتر خواهند بود که دانش آموزان، خانواده ها و کارکنان مدارس به طور هماهنگ آنها را رعایت کنند.
چه افرادی بیشتر در معرض عوارض آنفلوآنزا و کرونا هستند؟
اگرچه عفونت های تنفسی ممکن است در هر سنی رخ دهند، احتمال بروز عوارض در برخی گروه ها بیشتر است. کودکان خردسال، زنان باردار و افراد مبتلا به بیماری های زمینه ای از جمله گروه هایی هستند که باید در فصل شیوع توجه بیشتری به وضعیت سلامت خود داشته باشند.
افراد دارای بیماری های مزمن، کسانی که سیستم ایمنی ضعیف تری دارند و سالمندان نیز ممکن است در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به عوارض شدید برخی عفونت های تنفسی باشند.
صالحی توصیه کرده است افراد پرخطر در صورت بروز علائم، برای ارزیابی پزشکی به موقع مراجعه کنند. مراجعه زودهنگام می تواند در صورت نیاز، امکان بررسی شرایط و شروع درمان مناسب را فراهم کند. بروز تنگی نفس، درد قفسه سینه، گیجی یا وخامت سریع وضعیت عمومی نیز نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
بهترین زمان تزریق واکسن آنفلوآنزا چه موقع است؟
به گفته صالحی، افراد در معرض خطر بهتر است تزریق واکسن آنفلوآنزا را تا دو هفته نخست آبان در اولویت قرار دهند. این توصیه با هدف ایجاد فرصت کافی برای شکل گیری پاسخ ایمنی پیش از گسترش احتمالی بیماری مطرح شده است.
با این حال، زمان مناسب واکسیناسیون ممکن است با توجه به شرایط فردی، دسترسی به واکسن و توصیه های به روز مراجع بهداشتی متفاوت باشد. افرادی که در گروه های پرخطر قرار دارند، بهتر است درباره زمان تزریق و واکسن مناسب با پزشک یا مرکز بهداشتی مشورت کنند.
واکسیناسیون جایگزین سایر اقدامات پیشگیرانه نیست، اما می تواند در کاهش خطر ابتلا یا عوارض برخی بیماری های قابل پیشگیری نقش داشته باشد. افراد پرخطر همچنین بهتر است در دوره های افزایش شیوع، حضور غیرضروری در محیط های شلوغ و کم تهویه را کاهش دهند.
جمع بندی
با آغاز فصل سرما و بازگشایی مدارس، افزایش موارد ابتلا به کووید ۱۹ و احتمال گسترش آنفلوآنزای نوع A در ایران، توجه به پیشگیری از عفونت های تنفسی را ضروری کرده است. براساس اظهارات دکتر محمدرضا صالحی، احتمال اوج گیری آنفلوآنزا در اواخر آبان وجود دارد و برخی زیرگونه های جدید کرونا نیز از قدرت انتقال بالایی برخوردارند.
تهویه مناسب محیط، استفاده از ماسک در موقعیت های لازم، شست وشوی دست ها، استراحت در خانه هنگام بیماری و واکسیناسیون افراد واجد شرایط از اقدامات مهم پیشگیرانه هستند. کودکان، زنان باردار، سالمندان و افراد دارای بیماری های زمینه ای نیز باید در صورت بروز علائم، به موقع از خدمات پزشکی استفاده کنند. رعایت این توصیه ها می تواند به کاهش انتقال بیماری و محافظت از افراد آسیب پذیر کمک کند.
بدون نظر! اولین نفر باشید