ویروس نیپا یک بیماری نوپدید با مرگ و میر بالا است که در سالهای اخیر بهطور دورهای در جنوب و جنوب شرق آسیا گزارش شده است. با تایید ابتلای دو نفر به این ویروس در ایالت بنگال غربی هند، نگرانیها در خصوص احتمال شیوع محدود یا گسترش بینالمللی افزایش یافته است. آگاهی از نحوه انتقال، علائم و اقدامات پیشگیرانه میتواند نقش مهمی در کاهش خطر ابتلا و کنترل این بیماری داشته باشد.
وضعیت فعلی شیوع در هند
ایالت بنگال غربی در شرق هند که مرز مشترک با بنگلادش، بوتان و نپال دارد، محل شناسایی دو مورد جدید ویروس نیپا بوده است. هر دو بیمار از کارکنان حوزه سلامت هستند و در بخش مراقبتهای ویژه بیمارستان بستری شدهاند.
- ۱۹۶ نفر از افرادی که با این دو بیمار در تماس مستقیم بودند، بدون علامت مانده و نتایج آزمایش آنها منفی است.
- وزارت بهداشت هند اعلام کرده که زنجیره تماسها تحت نظارت دقیق قرار دارد.
- نیاز به نگرانی گسترده در میان عموم مردم وجود ندارد.
سازمان جهانی بهداشت نیز وضعیت شیوع این ویروس را تحت نظر دارد و تاکنون خطر گسترش بینالمللی موارد اخیر را پایین ارزیابی کرده است.
نحوه انتقال ویروس نیپا
ویروس نیپا از حیوان به انسان منتقل میشود و شایعترین مسیر آن تماس مستقیم با حیوانات آلوده یا مصرف غذا و نوشیدنیهای آلوده است. خفاشهای میوهخوار، دامهای اهلی و میوههای گازخورده نقش مهمی در انتشار ویروس دارند. انتقال انسان به انسان نیز ممکن است، اما اغلب تنها در صورت تماس نزدیک و طولانی با فرد مبتلا رخ میدهد.
- تماس با خفاشها یا ترشحات آنها خطر اصلی است.
- مصرف میوه یا آبمیوه آلوده میتواند منجر به ابتلا شود.
- مراقبت و کنترل زنجیره انتقال حیوان به انسان، کلید پیشگیری است.
علائم ویروس نیپا و نشانه های ابتلا
ویروس نیپا طیفی از بیماریها از بدون علامت تا التهاب مغزی شدید و کشنده ایجاد میکند. دوره نهفتگی معمولاً بین ۴ تا ۱۴ روز است.
علائم اولیه شامل:
- تب، سردرد و درد عضلانی
- گلودرد و استفراغ
- پیشرفت سریع بیماری در برخی بیماران که میتواند به کما و علائم عصبی شدید منجر شود
در موارد شدید، ویروس میتواند مغز را درگیر کرده و عملکردهای حیاتی مانند ضربان قلب، فشار خون و حرکت چشم را مختل کند. بازماندگان ممکن است با خستگی مزمن و اختلالات عصبی طولانی مدت روبهرو شوند.
میزان خطر و تهدید جهانی
ویروس نیپا به دلیل مرگ و میر بالا (تا ۷۵ درصد) و نبود درمان اختصاصی، در هر بروز تحت نظارت شدید نهادهای بهداشتی ملی و بینالمللی قرار میگیرد. این ویروس در رده بیماریهای با خطر بالا برای سلامت عمومی قرار دارد و پتانسیل تبدیل شدن به تهدید اپیدمیک یا همهگیر را دارد.
- هیچ واکسن یا درمان اختصاصی مؤثری تا کنون تایید نشده است.
- مدیریت بیماری بر مراقبت حمایتی و پیشگیری متمرکز است.
- توان بالقوه ایجاد آسیب عصبی دائمی و مرگ و میر بالا، نگرانی اصلی بهداشت جهانی است.
تشخیص و درمان بیماری
تشخیص ویروس نیپا معمولاً از طریق آزمایش خون و شناسایی پروتئینهای اختصاصی ویروس انجام میشود. درمان اختصاصی وجود ندارد و مراقبت حمایتی شامل درمان علائم تنفسی و عصبی بیماران است.
- برخی مطالعات اثربخشی محدود داروی ریباویرین را نشان دادهاند، اما نتیجه قطعی نیست.
- اقدامات پیشگیرانه شامل کنترل تماس با حیوانات آلوده و رعایت پروتکلهای بهداشتی در مواجهه با بیماران است.
- حمایت از بیمار در بخش مراقبتهای ویژه و مدیریت علائم حیاتی، محور درمان است.
کانون های شیوع ویروس نیپا
ویروس نیپا عمدتاً در خفاشهای میوهخوار مناطق هند، بنگلادش، جنوب شرقی آسیا و بخشی از اقیانوسیه دیده میشود. از سال ۱۹۹۸ تا کنون چندین همهگیری محدود در این مناطق گزارش شده است.
- هند در ژوئیه ۲۰۲۵ چهار مورد ابتلا شامل دو مرگ در ایالت کرالا گزارش کرد.
- بنگلادش بین ژانویه تا آگوست ۲۰۲۵ چهار مورد ابتلا گزارش شد.
- بروز دورهای ویروس نیپا نشاندهنده حضور پایدار ویروس در جمعیت حیوانی منطقه است.
شیوع و فراوانی جهانی
ویروس نیپا یک بیماری بسیار نادر است و تاکنون حدود ۷۵۴ مورد ابتلا در جهان ثبت شده است. با این حال کارشناسان معتقدند این تعداد ممکن است کمتر از میزان واقعی باشد. کشورهای همسایه هند مانند تایلند و نپال کنترلهای مرزی و فرودگاهی خود را برای پیشگیری از ورود ویروس افزایش دادهاند.
- بیماری بسیار نادر اما با نرخ مرگ و میر بالا است.
- حضور ویروس در جمعیت حیوانی پایدار است.
- کنترل و پیشگیری در مناطق پرخطر ضروری است.
توصیه های بهداشتی برای عموم مردم
کارشناسان توصیه میکنند مردم در مناطق درگیر و همسایه از تماس مستقیم با خفاشها و دامهای مشکوک خودداری کنند. همچنین مصرف میوههای گازخورده یا آلوده به ترشحات حیوانی ممنوع است. در صورت بروز تب، سردرد شدید یا علائم تنفسی، به سرعت به مراکز درمانی مراجعه شود.
- رعایت اصول بهداشتی و ایمنی غذایی ضروری است.
- پیگیری سریع علائم مشکوک میتواند از انتقال گسترده جلوگیری کند.
- اطلاعرسانی و آموزش عمومی نقش مهمی در کنترل شیوع دارد.
نتیجه گیری
ویروس نیپا یک بیماری نوپدید با مرگ و میر بالا است که با انتقال از حیوان به انسان و احتمال انتقال محدود انسان به انسان، تهدیدی جدی برای سلامت عمومی محسوب میشود. شناسایی سریع موارد، مراقبت حمایتی بیماران و اقدامات پیشگیرانه در مناطق پرخطر، کلید مدیریت این بیماری است. با توجه به شیوع دورهای ویروس نیپا در جنوب آسیا، آمادگی سیستمهای بهداشتی و آگاهی عمومی اهمیت حیاتی دارد تا از گسترش اپیدمی جلوگیری شود.
بدون نظر! اولین نفر باشید