نگرانی درباره اجاره خانه، پرداخت قبض ها، هزینه خوراک و تامین نیازهای روزمره فقط یک فشار موقت روانی نیست. هنگامی که مشکلات مالی برای سال ها ادامه پیدا می کنند، ممکن است بر عملکرد شناختی و سلامت جسمی مغز نیز تاثیر بگذارند. نتایج یک پژوهش گسترده در بریتانیا نشان می دهد افرادی که در دوران جوانی و میانسالی به طور مداوم با درآمد پایین یا دشواری در پرداخت هزینه های زندگی روبرو بوده اند، در سال های بعد عملکرد ضعیف تری در بعضی آزمون های شناختی داشته اند.
این مطالعه که توسط پژوهشگران دانشگاه کالج لندن انجام شده، اطلاعات زندگی هزاران نفر را طی چند دهه بررسی کرده است. نتایج نشان می دهد پیری مغز فقط تحت تاثیر سن، ژنتیک یا بیماری های جسمی قرار ندارد و شرایط اقتصادی و اجتماعی نیز می توانند با سلامت شناختی در سال های بعد ارتباط داشته باشند. البته این یافته ها به معنای آن نیست که هر فرد دارای مشکلات مالی حتما به زوال عقل یا آلزایمر مبتلا خواهد شد.
بررسی تاثیر مشکلات مالی بر سلامت مغز
پژوهشگران برای بررسی ارتباط میان وضعیت اقتصادی و سلامت شناختی، داده های ۲۷۵۹ نفر از شرکت کنندگان مطالعه ملی سلامت و توسعه بریتانیا را تحلیل کردند. این افراد در سال ۱۹۴۶ متولد شده بودند و اطلاعات مربوط به سلامت، شرایط زندگی و وضعیت اقتصادی آنها از کودکی تا سالمندی ثبت شده بود.
درآمد خانوار شرکت کنندگان در سنین ۲۶، ۴۳ و ۵۳ سالگی بررسی شد. افرادی که در دست کم دو مرحله از این سه مقطع در میان ۲۰ درصد کم درآمد جامعه قرار داشتند، در گروه «درآمد پایین مداوم» طبقه بندی شدند. حدود یک نفر از هر شش شرکت کننده در این گروه قرار گرفت. پژوهشگران همچنین دشواری در مدیریت هزینه های زندگی و پرداخت قبض ها را بین سنین ۳۶ تا ۵۳ سالگی ارزیابی کردند.
نتایج نشان داد مشکلات اقتصادی کوتاه مدت به اندازه فشار مالی طولانی مدت با پیامدهای نامطلوب شناختی ارتباط نداشتند. به گفته پژوهشگران، انباشته شدن مشکلات مالی در چند مرحله از زندگی ظاهرا اهمیت بیشتری از یک دوره موقت کاهش درآمد دارد.
ارتباط فقر مداوم با حافظه و سرعت پردازش اطلاعات
شرکت کنندگان در سن ۵۳ سالگی آزمون هایی را برای ارزیابی حافظه کلامی، تمرکز و سرعت پردازش اطلاعات انجام دادند. افرادی که طی سال های جوانی و میانسالی مشکلات مالی مداوم را گزارش کرده بودند، به طور متوسط عملکرد ضعیف تری در بعضی از این آزمون ها داشتند.
حافظه کلامی به توانایی یادگیری، نگهداری و یادآوری واژه ها و اطلاعات شنیداری مربوط است. سرعت پردازش نیز نشان می دهد مغز با چه سرعتی می تواند اطلاعات را دریافت، تحلیل و به آنها پاسخ دهد. کاهش عملکرد در این حوزه ها لزوما به معنای ابتلا به زوال عقل نیست، اما می تواند یکی از نشانه های آسیب پذیری بیشتر سلامت شناختی باشد.
پژوهشگران تاکید می کنند مشکلات مالی ممکن است از راه های مختلفی با عملکرد شناختی ارتباط داشته باشند. دسترسی کمتر به خدمات درمانی، تغذیه نامناسب، کیفیت پایین خواب، فشار روانی مداوم و افزایش احتمال مصرف دخانیات یا الکل از جمله عواملی هستند که می توانند در این رابطه نقش داشته باشند.
اسکن مغزی چه چیزی را نشان داد؟
گروهی از شرکت کنندگان در سنین ۶۹ تا ۷۱ سالگی تحت تصویربرداری ام آر آی قرار گرفتند. بررسی این تصاویر به پژوهشگران امکان داد حجم کلی مغز و اندازه بطن های مغزی را ارزیابی کنند. بطن ها حفره هایی درون مغز هستند که با مایع مغزی نخاعی پر شده اند.
افرادی که سابقه درآمد پایین مداوم داشتند، به طور متوسط حجم کلی مغز کمتری نشان دادند. در برخی از این افراد، بطن های مغزی نیز بزرگ تر بود. کاهش حجم مغز و افزایش اندازه بطن ها می تواند با تحلیل رفتن بافت مغزی مرتبط باشد، هرچند این تغییرات به تنهایی برای تشخیص آلزایمر یا سایر انواع زوال عقل کافی نیستند.
این یافته ها نشان می دهند شرایط اقتصادی نامناسب ممکن است با شاخص های قابل مشاهده سلامت مغز در سالمندی ارتباط داشته باشد. با این حال، مطالعه از نوع مشاهده ای بوده است و نمی تواند ثابت کند فقر به طور مستقیم باعث کوچک شدن مغز شده است.
چه افرادی آسیب پذیری بیشتری داشتند؟
ارتباط میان مشکلات مالی و برخی پیامدهای شناختی در همه شرکت کنندگان به یک اندازه نبود. پژوهشگران دریافتند جنسیت، شرایط دوران کودکی و زمینه ژنتیکی می توانند شدت این ارتباط را تغییر دهند.
سه گروه زیر در نتایج پژوهش آسیب پذیری بیشتری نشان دادند:
- مردانی که در دوران بزرگسالی با مشکلات مالی مداوم روبرو بودند.
- افرادی که کودکی خود را در شرایط اقتصادی و اجتماعی محروم گذرانده بودند.
- حاملان واریانت ژنتیکی APOE ε۴ که با افزایش احتمال ابتلا به آلزایمر مرتبط است.
عملکرد شناختی مردان دارای مشکلات مالی پایدار در برخی ارزیابی ها ضعیف تر بود. پژوهشگران احتمال می دهند انتظارات اجتماعی از مردان متولد دهه ۱۹۴۰ برای تامین هزینه خانواده و همچنین شیوع بیشتر برخی رفتارهای پرخطر در میان آنان، بخشی از این تفاوت را توضیح دهد. این توضیح یک فرضیه پژوهشی است و نباید به همه مردان یا نسل های دیگر تعمیم داده شود.
استرس مالی چگونه بر مغز تاثیر می گذارد؟
نگرانی مالی مداوم می تواند بدن را برای مدت طولانی در وضعیت آماده باش نگه دارد. در چنین شرایطی، سیستم پاسخ به استرس بارها فعال می شود و میزان هورمون هایی مانند کورتیزول افزایش پیدا می کند. ادامه این وضعیت ممکن است بر خواب، سیستم ایمنی، فشار خون و سلامت قلب و عروق تاثیر منفی بگذارد.
التهاب مزمن و مشکلات قلبی عروقی هر دو می توانند بر خون رسانی و سلامت بافت مغز اثر بگذارند. همچنین افرادی که با فشار مالی شدید روبرو هستند ممکن است فرصت یا منابع کمتری برای ورزش، تغذیه سالم، درمان بیماری ها و شرکت در فعالیت های اجتماعی داشته باشند.
از سوی دیگر، اشتغال ذهنی دائمی با بدهی، قبوض و هزینه های روزمره می تواند بخشی از ظرفیت توجه و تصمیم گیری را اشغال کند. این وضعیت که گاهی با مفهوم کاهش «پهنای باند شناختی» توضیح داده می شود، ممکن است تمرکز بر سایر وظایف، برنامه ریزی بلند مدت و کنترل هیجان را دشوارتر کند. با این حال، پژوهش جدید به طور مستقیم همه این سازوکارها را آزمایش نکرده و آنها را به عنوان توضیح های احتمالی مطرح کرده است.
آیا دغدغه مالی باعث آلزایمر می شود؟
نتایج این پژوهش نباید به این شکل تفسیر شود که مشکلات مالی به صورت قطعی باعث آلزایمر می شوند. مطالعه حاضر یک ارتباط آماری میان فشار مالی پایدار، عملکرد شناختی ضعیف تر و بعضی شاخص های نامطلوب سلامت مغز پیدا کرده است.
عوامل متعددی مانند ژنتیک، فشار خون، دیابت، تحصیلات، فعالیت بدنی، مصرف دخانیات، ارتباطات اجتماعی و کیفیت دسترسی به خدمات سلامت بر خطر زوال عقل تاثیر می گذارند. گزارش کمیسیون لنست درباره پیشگیری از زوال عقل نیز نشان داده است که رسیدگی به عوامل خطر قابل اصلاح در طول زندگی ممکن است از بروز یا تاخیر نزدیک به نیمی از موارد زوال عقل در جهان جلوگیری کند.
بنابراین مشکلات اقتصادی را باید یکی از عوامل اجتماعی مرتبط با سلامت مغز دانست، نه تنها علت ابتلا به آلزایمر. این تفاوت برای جلوگیری از ایجاد ترس و برداشت نادرست اهمیت زیادی دارد.
جمع بندی
پژوهش دانشگاه کالج لندن نشان می دهد تجربه مداوم درآمد پایین و دشواری در پرداخت هزینه های زندگی، با عملکرد ضعیف تر حافظه و سرعت پردازش در میانسالی و برخی نشانه های نامطلوب سلامت مغز در سالمندی ارتباط دارد. این رابطه در مردان، افراد دارای کودکی محروم و حاملان ژن APOE ε۴ قوی تر مشاهده شد.
با این حال، این مطالعه ثابت نمی کند که فقر یا دغدغه مالی به تنهایی باعث آلزایمر می شود. نتایج آن بیشتر بر اهمیت تاثیر شرایط زندگی بر سلامت مغز تاکید دارند. حمایت از افراد کم درآمد، کاهش فشار مالی مزمن و بهبود دسترسی به خدمات سلامت ممکن است علاوه بر افزایش کیفیت زندگی، در کاهش خطر افت شناختی در سال های آینده نیز نقش داشته باشد.
بدون نظر! اولین نفر باشید